Стритболл -бул баскетболдан келип шыққан спорт түри есапланады. Көпшилик буны әпиўайы ғана көше баскетболы деб есплайды. Бул жерде стандарт қағыйдалар менен бир қатарда, шоу елементлери ақллы тәризде бир-бирине байланысқан ҳәм көше мәденияты ҳәмде ҳип-ҳоп елементлери менен араласқан. Келиң, стритбол не екенлигин қарап шығайық, оның қағыйдалары енди сизге де белгили болаы.
Орын ҳәм команда
Стритболл майданы баскетбол майдонының ярымына тең. Ол еркин ылақтырыў сызығы, айқулақ ҳәм ребоунд ноқатларын өз ишине алады. Ойын еки команда тәрепинен ойналады, олардың ҳәр биринде 4 адамнан ибарат болады. Үш ойыншы майданда, бир ойыншы резервте отырады. Көбинесе беллесиўдиң барысын бир төреши ҳәм комиссар қадағалаўйды ҳәм ўақытты белгилейди. Әлбетте, ойынға еки төреши хызмет етсе жақсы болады. Командалардың ойынды баслаўы теңгени ылақтырыў арқалы таңланады.
Көзәйнек
Бәлки пүткил ең әҳмиетли минутлардан бири бул гол урыў есапланады. Ойыншылардың айқулақтың ишки бөлегинен таслаған топ бир очкоға, сырттан болса еки очкоға тең есапланады. Ҳәр бир еркин топ таслаў ушын команда бир очкоға ие болады.
Ойын ўақты
Тийкарғы ойын уқыты кемнен–кем жағдайларда 10 минуттан асады. Жаңа консепцияны енгизиў арзыйды: “таза” ҳәм “таза болмаған” ойын ўақты, бул төреши йәки турнир шөлкемлестириўшиси тәрепинен белгиленеди. “Таза” ўақыт төмендегише анықланады: топ қандайда бир себепке көре ойыннан шығып кетуи менен ўақыт тоқтайды. Өз гезегинде, “иплас” ҳеш қашан тоқтамайды, тайм-аутлар ҳәм ақырғы минутлардан тысқары. Егар еки команда да жеңиске ерисе алмаса, қосымша ўақыт тайынланады. Әдетте басламасында топты ойнаған команданың қарсысындағы команда тәрепинен басланады. Қосымша ўақытта 2 очко топлаған ойыншылар жеңиске ериседи. Егер ойыншылар старт алдынан ойынға шықпаса жеңилиске ушыраған есапланады.
Қағыйдабузарлықлар ҳәм жөрийма соққылары
Баслаў ушын есте тутың, қағыйдабузарлықлар қағыйдалардың бузылыўы есапланады.
Тек ғана торт қағйдабузарлық ушын жәрийма арқалы жазаланбайды ҳәм ҳәр бир ойыншының шегарасы жоқ. Ярым шардан ылақтырыў ўақтында қағыйдабузарлық қарсылас команда тәрепинен бир соққы менен, ярым шардан тысқарыда болса еки мәртебе ылақтырыў менен жазаланады. Қағыйдабузарлықлар тамамлаған команда да жазаланады.
16 секунд
Стритболл — бул 16 секунд пенен байланыслы болған ойын есапланады. Бул сан тосыннан пайда болмайды. Команда ойыншылары ҳүжим етиў ушын анық 16 секунд ўақыт керек болады. Бул ўақыт ҳүжимши топты қолында қабыл еткен ўақыттан басланады. Егер судя есаплаўшы болмаса, комиссар қолын көтереди. Бул белги команданың ҳүжимди жуўмақлаўына бар жоғы 5 секунд қалғанлығын билдиреди.
Т.М.Балтаев
Қарақалпақстан Республикасы Төрткул районы 1-улыўма орта билим бериў мектебиниң дене тәрбиясы пәни оқытыўшысы.